Online terapi nedir?
Online terapi, psikoterapinin aynı odada değil, görüntülü görüşme üzerinden ve canlı olarak sürdürülmesidir. Terapist ile danışan birbirini görür ve duyar; görüşmenin amacı, etik kuralları ve gizlilik ilkeleri yüz yüze terapiden farklı değildir. Mesajlaşma yoluyla verilen destek ve kendi kendine yardım uygulamaları bu tanımın dışında kalır.
Online terapi kimler için uygundur?
- KKTC'de yaşayan ama merkeze düzenli ulaşması zor olanlar; örneğin Gazimağusa, İskele, Karpaz ya da Güzelyurt bölgesinde yaşayanlar
- Türkiye'de ya da başka bir ülkede yaşayıp Türkçe terapi almak isteyenler
- Vardiyalı çalışanlar, küçük çocuğu olan ebeveynler ya da sık seyahat edenler
- Yüz yüze terapiye başlamış, taşınma ya da uzun bir yolculuk nedeniyle terapisini yarıda bırakmak istemeyenler
- Kendi ortamında daha rahat konuşabilen ve evinde mahrem bir alanı olan kişiler
Kimler için uygun olmayabilir?
- Kriz dönemindeki kişiler: Kendine zarar verme riski ya da yoğun bir kriz varsa yüz yüze değerlendirme ve gerektiğinde acil başvuru gerekir (bkz. acil destek).
- Evinde mahremiyeti olmayanlar: Konuşulanların duyulabileceği bir ortam, özellikle ilişkide kontrol ya da şiddet varsa, hem terapiyi hem de kişinin güvenliğini riske atar.
- Ağır ruhsal hastalık dönemleri: Gerçeklikle bağın zayıfladığı dönemlerde yakın tıbbi takip gerekir. 2022'de yayımlanan bir meta-analiz, şizofreni ve bipolar bozukluk gibi ağır durumlarda online ve yüz yüze terapiyi karşılaştıran yeterli araştırma bulunmadığını belirtir.
- Küçük çocuklar: Oyun terapisi çoğu zaman bir oyun odası ve fiziksel olarak orada bulunmayı gerektirir.
- Teknik olarak zorlananlar: Bağlantı ya da cihaz sorunları görüşmeyi sürekli bölüyorsa yüz yüze görüşme daha verimli olur.
Yüz yüze terapiyle karşılaştırıldığında ne biliniyor?
Görüntülü psikoterapi uzun zamandır araştırılan bir uygulamadır. Yeme bozuklukları, bağımlılıklar ve çocukluk dönemi sorunları gibi alanlardaki randomize kontrollü çalışmaları bir araya getiren 2022 tarihli bir meta-analizde, aynı terapinin görüntülü ya da yüz yüze verilmesi arasında belirti şiddeti, terapötik ittifak ve danışan memnuniyeti açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. APA'nın yayınlarında da görüntülü terapinin birçok sorunda yüz yüze terapiye benzer sonuçlar verdiği aktarılır. Yine de bundan “her durumda aynıdır” sonucunu çıkarmak doğru olmaz; uygunluk kişiye göre değerlendirilir.
| Ölçüt | Yüz yüze | Online |
|---|---|---|
| Ulaşım | Yol ve park için zaman gerekir | Yol yoktur; bağlantı yeterlidir |
| Ortam | Terapistin hazırladığı oda | Mahremiyetini sizin sağlamanız gereken kendi alanınız |
| Beden dili | Bütünüyle görülür | Ekranla sınırlıdır |
| Kriz anı | Daha doğrudan müdahale edilebilir | Önceden hazırlanmış bir güvenlik planına dayanır |
| Süreklilik | Taşınma ve seyahatte kesilebilir | Yer değişse de sürdürülebilir |
| Teknik aksaklık | Söz konusu değildir | Bağlantı kopabilir; yedek plan gerekir |
Teknik ve gizlilik koşulları nelerdir?
APA'nın tele-psikoloji ilkeleri, uzmanların güvenli teknolojiler kullanmasını ve danışanı online görüşmenin olası riskleri konusunda bilgilendirmesini öngörür. Sizin tarafınızda da bazı adımlar önemlidir:
- Görüşmeye kişisel cihazınızdan bağlanın; iş yerinizin ya da ortak kullanılan bir bilgisayarın üzerinden bağlanmaktan kaçının.
- Evde kapalı bir oda bulamıyorsanız park hâlindeki arabanız ya da sesinizin duyulmayacağı başka bir alan geçici bir çözüm olabilir.
- Kulaklık kullanın; böylece terapistinizin sesi odanın dışına taşmaz.
- Görüşmeyi kaydetmeyin; terapistin de açık onayınız olmadan kayıt yapmaması gerekir.
- Bağlantı koparsa ne yapılacağını, örneğin telefonla devam edilip edilmeyeceğini, önceden kararlaştırın.
- Görüşmenin başında nerede olduğunuzu terapistinize bildirin; acil bir durumda size hangi hizmetlerin ulaşabileceği buna bağlıdır.
Gizliliğin genel ilkeleri ve sınırları için terapide gizlilik sayfasına bakabilirsiniz.
KKTC dışından ya da Türkiye'den görüşmek mümkün mü?
Teknik olarak evet: Görüntülü görüşme için terapistle aynı ülkede bulunmanız gerekmez. Yine de şu konuları baştan konuşmak gerekir:
- Acil durum planı: Terapist başka bir ülkedeyken acil müdahale, sizin bulunduğunuz yerdeki hizmetlerle yapılır. Türkiye'de acil çağrı numarası 112'dir; başka bir ülkedeyseniz oradaki acil numarasını not edin.
- Saat farkı: Yurt dışından katılıyorsanız randevu saatini iki ülkenin saatine göre teyit edin.
- Mesleki düzenlemeler: Bir terapistin başka bir ülkedeki danışanla çalışmasına ilişkin kurallar ülkeden ülkeye değişebilir; APA'nın tele-psikoloji ilkeleri de uzmanların bu düzenlemeleri gözetmesini önerir. Bunu ilk görüşmede sormanız yerinde olur.
Online ve yüz yüze görüşmeler birlikte planlanabilir mi?
Evet. Bazı danışanlar terapiye merkezde başlar, taşınma ya da yoğun bir dönemde görüntülü görüşmeye geçer; bazıları ise tersine, online başlayıp zaman zaman merkeze gelir. Girne'deki Holistik Psikoterapi'de görüşmeler hem yüz yüze hem online yapılır; bu seçenek hakkında bilgi için merkezin online terapi sayfasına bakabilirsiniz. İlk görüşmede sizi nelerin beklediğini ise ilk seans sayfasında anlattık.