Hangi durumlarda hemen yardım almalısınız?
Aşağıdaki durumlardan biri sizin ya da bir yakınınız için geçerliyse randevulu bir terapi görüşmesini beklemeyin, hemen acil yardım isteyin:
- Kendini öldürmeyi düşünmek, bunun için plan ya da hazırlık yapmak
- Kendine zarar vermiş olmak ya da fazla miktarda ilaç, alkol veya madde almış olmak
- Başka birine zarar verme dürtüsü ya da tehdidi
- Gerçeklikle bağın koptuğu ve kişinin kendisini ya da çevresini tehlikeye attığı durumlar
- Şiddete maruz kalmak ya da kendini güvende hissetmemek
Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma gibi bedensel belirtilerin nedeni bilinmiyorsa, bunları kaygıya bağlamadan önce tıbbi değerlendirme gerekir.
KKTC'de acil durumda hangi numara aranır?
| Numara | Hizmet | Ne zaman aranır? |
|---|---|---|
| 112 | Acil sağlık ve ambulans | Hayati tehlike, kendine zarar verme, intihar girişimi, zehirlenme, bilinç kaybı |
| 155 | Polis imdat | Şiddet, tehdit, kişinin ya da başkalarının güvenliğinin tehlikede olması |
112 hattı, Sağlık Bakanlığı'na bağlı ekiplerle günün her saati hizmet verir. Aradığınızda nerede olduğunuzu, ne olduğunu ve kişinin şu anki durumunu kısa cümlelerle anlatın; görevli söylemeden telefonu kapatmayın.
Hangi hastaneye başvurabilirsiniz?
Ruhsal bir kriz için de en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz. Acil servis ilk değerlendirmeyi yapar ve gerekli gördüğünde ilgili uzmanlara yönlendirir. Sağlık Bakanlığı'nın hastane listesinde yer alan kurumlardan bazıları şunlardır:
- Girne: Dr. Akçiçek Devlet Hastanesi (acil servisi bulunur)
- Lefkoşa: Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi (acil servisi bulunur)
- Lefkoşa: Barış Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi; Sağlık Bakanlığı'na bağlı psikiyatri hastanesidir ve Ortaköy'de, Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi'nin yanında yer alır
- Gazimağusa ve Lefke: Gazimağusa Devlet Hastanesi ve Lefke Cengiz Topel Hastanesi
Sağlık Bakanlığı, Girne'de yeni bir devlet hastanesinin açılışına hazırlandığını duyurmuştur. Hastane adları ve hizmet yerleri zamanla değişebileceğinden, kriz anında en güvenli yol 112'yi aramaktır; ekip sizi uygun yere ulaştırır.
Kriz anında kendiniz için neler yapabilirsiniz?
- Yalnız kalmayın. Güvendiğiniz birini arayın ya da yanınıza çağırın.
- Tehlikeli araçlardan uzaklaşın. İlaçları, kesici aletleri ya da size zarar verebilecek şeyleri başka bir odaya koyun ya da birine teslim edin.
- Alkol ve maddeden uzak durun. Bunlar dürtüleri güçlendirebilir ve muhakemeyi bozar.
- 112'yi arayın ya da acil servise gidin. Bunu yapmakta zorlanıyorsanız yanınızdaki kişiden aramasını isteyin.
- Bir güvenlik planınız varsa ona başvurun. Terapide hazırlanan güvenlik planları; uyarı işaretlerini, işe yarayan baş etme yollarını ve aranacak kişileri içerir.
Kriz anında düşünmek zorlaşabilir. Bu adımları ve arayabileceğiniz kişilerin numaralarını telefonunuza önceden not almak, ihtiyaç anında işinizi kolaylaştırır.
Bir yakınınız krizdeyse ne yapabilirsiniz?
NIMH'nin intihar düşüncesi olan birine yardım için önerdiği beş adım, KKTC'deki kaynaklara uyarlanarak şöyle özetlenebilir:
- Sorun: “Kendini öldürmeyi düşünüyor musun?” diye açıkça sormaktan çekinmeyin. Araştırmalar bu sorunun intihar düşüncesini artırmadığını gösteriyor.
- Yanında olun: Yargılamadan, nasihat etmeden dinleyin; duygularını küçümsemeyin.
- Güvenliğini sağlayın: Bir planı olup olmadığını sorun, tehlikeli araçları ortamdan uzaklaştırın. Hayati tehlike varsa onu yalnız bırakmayın ve 112'yi arayın.
- Bağlantı kurmasına yardım edin: Acil servise gitmesine, bir ruh sağlığı uzmanına ya da güvendiği bir yakınına ulaşmasına destek olun.
- Takip edin: Kriz geçtikten sonra da arayın, hâlini sorun. Araştırmalar, destekleyici ve süren temasın intiharı önlemede önemli rol oynayabileceğini gösteriyor.
Kendi güvenliğinizi de gözetin: Kişi size ya da başkalarına karşı şiddet içeren bir tutum sergiliyorsa 155'i arayın. İntihar düşüncesini “aramızda kalsın” diyerek saklama sözü vermeyin; bu söz, yardım almasının önünü kesebilir.
Psikoterapi neden acil bir hizmet değildir?
Psikoterapi randevuyla yürüyen, planlı bir tedavidir. Terapistler günün her saati ulaşılabilir değildir ve bir mesajın ne zaman okunacağı belli olmayabilir. Holistik Psikoterapi de dahil olmak üzere randevuyla çalışan psikoterapi merkezleri kriz müdahalesi için değil, düzenli destek için uygundur. Kriz anında ilk adres 112 ve hastanelerin acil servisleridir.
Terapi görüyorsanız terapistinizle önceden bir güvenlik planı hazırlamanız, kriz anında neyi kime başvurarak yapacağınızı bilmenizi sağlar.
Kriz geçtikten sonra ne yapmalısınız?
Kriz geçtiğinde yaşananları anlamak ve benzer bir durumun yinelenmemesi için çalışmak önemlidir. Bu aşamada bir psikiyatrist ilaç değerlendirmesi yapabilir, bir klinik psikolog ise düzenli psikoterapiyle destek olabilir. Hangi uzmanın ne yaptığını psikolog ve psikiyatrist farkı sayfasında, ilk görüşmenin nasıl geçtiğini ilk seans sayfasında bulabilirsiniz. Yoğun kaygı ataklarının nasıl yaşandığını merak ediyorsanız Holistik Psikoterapi'nin anksiyete krizi yazısına da göz atabilirsiniz.