Terapide gizlilik ne demektir?
Terapide gizlilik, görüşmelerde paylaştığınız her şeyin ve hatta terapiye geldiğiniz bilgisinin, onayınız olmadan başkalarıyla paylaşılmaması ilkesidir. Bu ilke hem meslek etiğinin hem de kişisel verilerin korunmasına ilişkin yasaların gereğidir. İnsanların utandıkları, korktukları ya da kimseye söyleyemedikleri şeyleri konuşabilmesi ancak bu güvenle mümkündür. Gizliliğin kapsamı ve sınırları, terapinin başında, çoğunlukla ilk görüşmede size anlatılmalıdır.
Gizlilik neleri kapsar?
- Görüşmelerde konuşulan her şey
- Terapiye başvurduğunuz ve terapiye devam ettiğiniz bilgisi
- Terapistin tuttuğu notlar, doldurduğunuz formlar ve test sonuçları
- Terapistle aranızdaki telefon, mesaj ve e-posta yazışmaları
- Online görüşmelerin içeriği
Örneğin bir yakınınız terapistinizi arayıp sizin hakkınızda bilgi isterse, onayınız yoksa terapistin terapiye gelip gelmediğinizi bile doğrulamaması gerekir.
Gizliliğin sınırları nelerdir?
Gizlilik güçlü bir ilkedir, ancak mutlak değildir. Etik kurallar ve yasalar, aşağıdaki durumlarda terapistin bilgi paylaşmasını gerektirebilir ya da buna izin verebilir.
Sizin hayatınızın tehlikede olması
Kendinize ciddi biçimde zarar verme ya da intihar tehlikesi varsa terapist, hayatınızı korumak için bir yakınınıza ya da sağlık hizmetlerine haber vermek zorunda kalabilir. Çoğu durumda bu adım sizinle konuşularak, sizin bilginiz dahilinde atılır.
Başka birinin hayatının tehlikede olması
Belirli bir kişiye ciddi zarar verme tehlikesi ortaya çıktığında, o kişiyi korumak için gerekli adımlar atılabilir.
Çocuk istismarı ya da ihmali şüphesi
Bir çocuğun istismara ya da ciddi ihmale uğradığına dair güçlü bir şüphe varsa çocuğun korunması önceliklidir; bu durumda yetkili kurumlara bildirim gerekebilir.
Yasal zorunluluklar
Bir mahkeme kararı ya da yasadan doğan başka bir yükümlülük bilgi paylaşımını zorunlu kılabilir. KKTC'deki kişisel verilerin korunması yasası da hassas verilerin işlenmesinde yasal yükümlülükleri ve kişinin hayati çıkarlarının korunmasını istisna olarak sayar.
Bu durumların hepsinde paylaşılan bilgi, amaca yetecek kadarla sınırlı tutulmalıdır; APA'nın etik kuralları da psikologların açıkladıkları bilgiyi amacın gerektirdiği ölçüyle sınırlamasını öngörür. Kriz anında neler yapılabileceğini acil destek sayfasında bulabilirsiniz.
Kayıtlar: Terapist neleri yazar, kim görebilir?
Terapistler genellikle görüşme tarihlerini, değerlendirme bilgilerini ve sürecin ana hatlarını kayıt altına alır. Bu kayıtların kilitli dolaplarda ya da şifreli dijital ortamlarda, yalnızca yetkili kişilerin erişebileceği biçimde saklanması gerekir. KKTC'deki yasa, kişilere kendileri hakkında işlenen verileri sorma, yanlış ya da eksik verilerin düzeltilmesini, silinmesini ya da işlenmesinin durdurulmasını talep etme ve işlemeye itiraz etme hakkı tanır. Kayıtlarınızla ilgili sorularınızı terapistinize doğrudan sorabilirsiniz. Holistik Psikoterapi'de yüz yüze ya da online seanslar ses veya görüntü olarak kaydedilmez.
KVKK ve KKTC'deki yasal çerçeve
- KKTC: Kişisel veriler 89/2007 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Yasası ile korunur. Yasa sağlık verilerini “hassas veri” olarak tanımlar. Bu veriler, sağlık hizmeti veren ve gizlilik yükümlülüğü bulunan kişi ve kurumlarca işlenebilir; üçüncü kişilere iletilmesi ise kural olarak verinin sahibinin onayına bağlıdır. Yasanın uygulanmasını Kişisel Verileri Koruma Kurulu denetler.
- Türkiye: “KVKK” kısaltması çoğunlukla Türkiye'deki 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu için kullanılır. KKTC'de aynı alanı düzenleyen metin, yukarıdaki 89/2007 sayılı yasadır.
Bu rehberi yayımlayan Holistik Psikoterapi'nin kişisel verilere ilişkin aydınlatma metinlerine merkezin KVKK sayfasından ulaşabilirsiniz.
Çift terapisinde gizlilik nasıl işler?
Çift terapisinde iki kişiyle çalışıldığı için gizliliğin kuralları baştan konuşulmalıdır. Terapistler bu konuda farklı politikalar izleyebilir. Bazıları, partnerlerden biriyle yapılan bireysel görüşmede paylaşılan ve ilişkiyi doğrudan etkileyen bir bilginin, örneğin süren bir aldatmanın, terapide saklı tutulmayacağını en başta belirtir. Bazıları ise bireysel görüşmeleri gizli tutar. Hangisinin geçerli olduğunu ilk görüşmede sormanız, ileride yaşanabilecek kırgınlıkların önüne geçer.
Çocuk ve ergen terapisinde gizlilik nasıl işler?
Çocuklar ve ergenler söz konusu olduğunda yasal sorumluluk ebeveynlerdedir; ama terapinin işe yaraması için gencin de terapiste güvenebilmesi gerekir. Bu dengeyi kurmak için genellikle şu yol izlenir:
- Terapinin başında ebeveynler ve gençle birlikte neyin paylaşılacağı konuşulur.
- Ebeveynlere sürecin genel gidişi ve onlardan beklenenler hakkında bilgi verilir; gencin anlattıklarının ayrıntısı ise kural olarak aktarılmaz.
- Gencin ya da bir başkasının güvenliği tehlikedeyse ebeveynler bilgilendirilir; bu adım mümkünse gençle konuşularak atılır.
Küçük çocuklarda ebeveynlerin sürece katılımı daha fazladır; oyunda ortaya çıkanlar, çocuğun mahremiyeti gözetilerek ebeveyn görüşmelerinde değerlendirilir.
Gizliliği siz nasıl koruyabilirsiniz?
- Hassas ayrıntıları mesajla yazmak yerine görüşmede konuşun.
- Online görüşmelerde başkalarının sizi duyamayacağı bir yer seçin; diğer adımlar için online terapi sayfasına bakabilirsiniz.
- Randevu bilgilerinizi ve terapiyle ilgili notlarınızı ortak kullanılan cihazlarda açık bırakmayın.
- Gizlilikle ilgili bir sorunuz ya da kaygınız varsa doğrudan terapistinize sorun.